zaloguj

Zawartość tej strony wymaga nowszej wersji programu Adobe Flash Player.

Pobierz odtwarzacz Adobe Flash

> start
                   

Konstytucja 3 Maja

Ustawa Rz─ůdowa, czyli Konstytucja 3 Maja, by┼éa drug─ů na ┼Ťwiecie, a pierwsz─ů w Europie ustaw─ů zasadnicz─ů. Uchwalona na Sejmie Czteroletnim w 1791 roku przez stronnictwo patriotyczne jako rezultat kompromisu ze stronnictwem królewskim, by┼éa wynikiem d─ů┼╝e┼ä do naprawy stosunków wewn─Ötrznych w Rzeczpospolitej po I rozbiorze, ustalaj─ůc podstawy ustroju nowo┼╝ytnego w Polsce.
 


Postanowienia konstytucjiJej wst─Öpnym etapem by┼éo Prawo o sejmikach z 24 III 1791 roku oraz Prawo o miastach (królewskich) z 18 IV 1791 roku. Pozostawia┼éa ustrój stanowy, z pewnymi drobnymi zmianami: znacznie uszczuplono wp┼éywy magnaterii na elekcj─Ö, Senat i zarz─ůd kraju, wykluczaj─ůc z sejmików szlacht─Ö nieposesjonatów, stanowi─ůc─ů najgorliwsz─ů klientel─Ö magnatów. W prawie wyborczym feudalny cenzus urodzenia szlacheckiego zast─ůpiono bur┼╝uazyjnym cenzusem posiadania. Mieszczanom zatwierdzono prawo nabywania dóbr i uzyskiwania nobilitacji.
Utrzymuj─ůc podda┼ästwo Konstytucja pozbawia┼éa szlacht─Ö prawa najwy┼╝szej zwierzchno┼Ťci wobec poddanych, przyjmuj─ůc ich "pod opiek─Ö prawa i rz─ůdu krajowego". Indywidualne umowy ch┼éopów z dziedzicami o zamian─Ö pa┼äszczyzny na czynsz teraz nie mog┼éy ju┼╝ by─ç samodzielnie uniewa┼╝niane przez szlacht─Ö.
Postanowienia Konstytucji centralizowa┼éy pa┼ästwo, znosz─ůc odr─Öbno┼Ť─ç mi─Ödzy Koron─ů i Litw─ů, wprowadzaj─ůc jednolity rz─ůd, skarb i wojsko. Za religi─Ö panuj─ůc─ů uznano katolicyzm, przy zupe┼énej tolerancji innych, uznanych przez pa┼ästwo wyzna┼ä. Konstytucja wprowadzi┼éa trójpodzia┼é w┼éadzy: w┼éadz─Ö ustawodawcz─ů mia┼é sprawowa─ç dwuizbowy Sejm, sk┼éadaj─ůcy si─Ö ze szlachty-posesjonatów (204 pos┼éów) i 24 plenipotentów miast.
Zmniejszono znacznie rol─Ö Senatu, instrukcje poselskie, konfederacje i liberum veto zosta┼éy zniesione, decyzje mia┼éy zapada─ç zwyk┼é─ů wi─Ökszo┼Ťci─ů g┼éosów. Kadencja Sejmu trwa┼éa 2 lata, posiedzenia zwo┼éywane by┼éy w razie potrzeby, co 25 lat miano zwo┼éywa─ç Sejm w celu poprawy konstytucji. W┼éadz─Ö wykonawcz─ů przyznano królowi wraz z Rad─ů, tzw. Stra┼╝─ů Praw, z┼éo┼╝on─ů z prymasa i 5 ministrów: policji, piecz─Öci, czyli spraw wewn─Ötrznych, interesów zagranicznych, wojny i skarbu, mianowanych przez króla. Ministrowie odpowiadali przed Sejmem za podpisane przez siebie akty. Król by┼é przewodnicz─ůcym Stra┼╝y, mia┼é prawo nominacji biskupów, senatorów, ministrów, urz─Ödników i oficerów, w razie wojny sprawowa┼é naczelne dowództwo nad wojskiem.
Zniesiono woln─ů elekcj─Ö, po ┼Ťmierci Stanis┼éawa Augusta tron mia┼é by─ç dziedziczny, tylko w razie wymarcia rodziny królewskiej szlachta mia┼éa wybiera─ç now─ů dynasti─Ö. Konstytucja zapowiada┼éa reorganizacj─Ö s─ůdownictwa, postuluj─ůc konieczno┼Ť─ç stworzenia stale urz─Öduj─ůcych s─ůdów ziemskich i miejskich oraz sprawuj─ůcych nad nimi nadzór w drugiej instancji Trybuna┼éem Koronnym i s─ůdem asesorskim.
Próba przeprowadzenia reform zosta┼éa przekre┼Ťlona ju┼╝ w po┼éowie 1792 roku. Przyczyni┼éa si─Ö do tego Targowica i wkroczenie wojsk rosyjskich do Rzeczpospolitej.
Konstytucja 3 Maja by┼éa wielkim osi─ůgni─Öciem narodu chc─ůcego zachowa─ç niezale┼╝no┼Ť─ç pa┼ästwow─ů, zabezpiecza┼éa mo┼╝liwo┼Ť─ç rozwoju gospodarczego i politycznego kraju. Do tradycji trzeciomajowych nawi─ůzywa┼éy pó┼║niej ró┼╝ne kierunki polityczne, dosy─ç dowolnie interpretuj─ůc idee ustawy zasadniczej z 1791 roku.
opracowała Anna Pasterak
powr´┐Żt
czytania na kazdy dzie˝ czytania na kazdy dzie˝
licznik odwiedzin:
403768
www.kepice.koszalin.opoka.org.pl / parafia.kepice.eu                                                                                                                                 design & hosting f-ski.pl