zaloguj

Zawartość tej strony wymaga nowszej wersji programu Adobe Flash Player.

Pobierz odtwarzacz Adobe Flash

> start

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Saint-Andr%C3%A9_Rigaud.jpg/240px-Saint-Andr%C3%A9_Rigaud.jpg  
                     ┼Üwi─Ötego
  
Andrzeja Apostoła

                     30 listopada 
    

       - - - - - - - - - -

   
              
Święty Andrzej Apostoł

   Samo to imi─Ö oznacza z j─Özyka greckiego: „m─ů┼╝” lub „m─Öski”. Ewangelie mówi─ů, ┼╝e ┼Ťw. Andrzej i ┼Ťw. Piotr byli rodze┼ästwem. Bracia ci – zajmuj─ůcy si─Ö rybo┼éówstwem - pochodzili z Betsaidy le┼╝─ůcej na pó┼énocnym brzegu jeziora Genezaret, i obaj zostali razem powo┼éani przez Chrystusa. ┼Üw. Jan pisze ponadto w swej Ewangelii, ┼╝e przez pewien czas ┼Ťw. Andrzej towarzyszy┼é na Pustyni Judzkiej ┼Ťw. Janowi Chrzcicielowi, by┼é ┼Ťwiadkiem chrztu Jezusa w Jordanie, za┼Ť po s┼éowach ┼Ťw. Jana Chrzciciela: „Oto Baranek Bo┼╝y” - rozpozna┼é w chrzczonym Mesjasza. Dodajmy, ┼╝e w domu obu braci – Piotra i Andrzeja – w Kafarnaum, Chrystus uzdrowi┼é te┼Ťciow─ů Piotra z gor─ůczki. By─ç mo┼╝e ┼Ťw. Andrzej zajmowa┼é si─Ö w gronie uczniów Chrystusa sprawami organizacyjnymi, bowiem to on, gdy chodzi┼éo o nakarmienie pi─Öciu tysi─Öcy ludzi, znalaz┼é ch┼éopca maj─ůcego pi─Ö─ç j─Öczmiennych bochenków chleba i dwie ryby.

O dalszych losach tego aposto┼éa opowiada apokryf Acta Andreae, o którym wspomina Euzebiusz z Cezarei (ok. 263-339), autor Historii Ko┼Ťcio┼éa. Apokryf ten (chrze┼Ťcija┼äskie pismo nie wchodz─ůce w sk┼éad kanonu biblijnego) podaje, ┼╝e ┼Ťw. Andrzej g┼éosi┼é Ewangeli─Ö u Scytów i Myrmidonów, czyli w po┼éudniowej Rusi i Tesalii, dokonuj─ůc poza tym wielu cudów w Achai. Za przyczyn─ů ┼Ťw. Andrzeja chrzest ┼Ťwi─Öty mia┼éa przyj─ů─ç tak┼╝e ┼╝ona Aegeasa – rzymskiego namiestnika Patras, w zwi─ůzku z czym Aegeas kaza┼é w 60 r. ukrzy┼╝owa─ç ┼Ťw. Andrzeja. Pó┼║niejsza legenda mówi, ┼╝e krzy┼╝ – narz─Ödzie m─Öcze┼ästwa i zarazem atrybut tego aposto┼éa – wykonano z uko┼Ťnie zbitych belek. Nazywany jest ten typ krzy┼╝a „krzy┼╝em ┼Ťw. Andrzeja”. Ponadto kszta┼ét tego krzy┼╝a przywo┼éuje greck─ů liter─Ö „X” oznaczaj─ůc─ů pierwsz─ů liter─Ö imienia greckiego: Chrystus (Christos). Koptyjskie opracowanie z II w. doda┼éo do wspomnianego apokryfu jeszcze jeden cud: dokonane przez ┼Ťw. Andrzeja uwolnienie ┼╝o┼énierza od demona.

┼Üw. Andrzej aposto┼é sta┼é si─Ö bardzo popularny w religijnej sztuce chrze┼Ťcija┼äskiej. Pojawia si─Ö w niej jako starszy m─Ö┼╝czyzna o g─Östych, siwych w┼éosach i krzaczastej, krótkiej brodzie, np. w mozaikowym medalionie z ok. 500 r. z Rawenny. Ukazywany jako aposto┼é, nosi przewa┼╝nie d┼éugi p┼éaszcz, natomiast przedstawiany jako rybak – ma na sobie krótk─ů tunik─Ö. Jego atrybutami s─ů: wspomniany tzw. „krzy┼╝ ┼Ťw. Andrzeja” tudzie┼╝ ryba oraz sie─ç. ┼Üw. Andrzej – oddany d┼éutem rze┼║biarza – umieszczony zosta┼é chocia┼╝by w dekoracji francuskich katedr gotyckich, która to dekoracja jest w rzeczywisto┼Ťci „artystycznie” uj─Öt─ů katechez─ů. Pojawia si─Ö z krzy┼╝em jako nieod┼é─ůcznym atrybutem np. w portalach trzynastowiecznych katedr w Chartres, Amiens czy w poprzecznej nawie katedry w Reims.

    Sztuka ukazuje przede wszystkim m─Öcze┼ästwo i po┼Ťmiertne cuda ┼Ťw. Andrzeja, np. Pasjona┼é stuttgarcki i tryptyk ┼Ťw. Andrzeja ze skarbca katedry w Trewirze, dzie┼éa z pierwszej po┼éowy XII w., ilustruj─ů m─Öcze┼ästwo tego aposto┼éa i jego cuda, chocia┼╝by cud uzdrowienia niewidomego Macieja w wi─Özieniu. M─Öcze┼äska ┼Ťmier─ç na krzy┼╝u, ale tak┼╝e kazanie tego ┼Ťwi─Ötego z krzy┼╝a stanowi tak┼╝e ulubiony temat sztuki barokowej, np. pojawia si─Ö w malarstwie hiszpa┼äskiego artysty B. E. Murillo. W XVIII stuleciu natomiast, F. M. Kuen, niemiecki artysta z epoki rokoka, umieszcza na sklepieniu ko┼Ťcio┼éa p. w. ┼Üw. Andrzeja w Heinrichshofen ko┼éo Landsbergu scen─Ö powo┼éania, biczowania tego aposto┼éa oraz adoracji przez niego krzy┼╝a.

    Tak┼╝e w sztuce polskiej wizerunek ┼Ťw. Andrzeja aposto┼éa zyska┼é na popularno┼Ťci. Pojawia si─Ö chocia┼╝by w gotyku, w pi─Ötnastowiecznym witra┼╝u krakowskiego klasztoru dominikanów, czy w baroku, w siedemnastowiecznym tryptyku Koronacji Matki Bo┼╝ej z W┼éoc┼éawka. Niekiedy ┼Ťw. Andrzej towarzyszy Matce Bo┼╝ej w „┼Ťwi─Ötej rozmowie” (sacra conversazione) np. na obrazie z ko┼Ťcio┼éa w Dolsku, pochodz─ůcym z ok. 1510 r. Wspomnijmy te┼╝ o m─Öcze┼ästwie ┼Ťw. Andrzeja ukazanym na tryptyku helskim z ok. 1490 r., czy te┼╝ w dzie┼éach A. Nozeni z krakowskiego ko┼Ťcio┼éa dominikanów, gdzie tu┼╝ przed swym m─Öcze┼ästwem ┼Ťw. Andrzej adoruje w ekstazie krzy┼╝, na którym poniesie za chwil─Ö ┼Ťmier─ç, jak i chocia┼╝by w dzie┼éach malarza ┼Ťl─ůskiego baroku, M. Willmanna. Scena powo┼éania przez Chrystusa Piotra i Andrzeja pojawia si─Ö natomiast np. w kwaterze tryptyku z Mikuszowic z ok. 1470 r. z Krakowa czy te┼╝ w inicjale msza┼éu katedry wawelskiej z ok. 1450 r., staj─ůc si─Ö popularn─ů tak┼╝e w malarstwie nowo┼╝ytnym, o czym ┼Ťwiadczy chocia┼╝by zamieszczona obok reprodukcja dzie┼éa Powo┼éanie synów Zebedeusza M. Basaitiego z 1510 r., gdzie tu┼╝ przy Chrystusie znajduj─ů si─Ö ┼Ťwi─Öci Piotr i Andrzej.

    Swoje miejsce znalaz┼é ┼Ťw. Andrzej tak┼╝e w literaturze. Wierszowany utwór pt. Andreas, pochodz─ůcy z pocz─ůtku IX w. a przypisywany poecie staroangielskiemu Cynewulfowi, opowiada o przebyciu przez ┼Ťw. Andrzeja na Bo┼╝e polecenie wzburzonego morza w celu uratowania ┼Ťw. Piotra z r─ůk pogan. Po dokonaniu tego czynu aresztowano i torturowano ┼Ťw. Andrzeja za spraw─ů szatana; dopiero bezpo┼Ťrednia interwencja Bo┼╝a wybawi┼éa aposto┼éa z tej opresji. Nast─Öpnie – jak mówi opowie┼Ť─ç – ┼Ťw. Andrzej znów dokona┼é nawróce┼ä pogan, dla których wybudowa┼é ko┼Ťció┼é, po czym uda┼é si─Ö do Achai. Pochodz─ůca z drugiej po┼éowy XII w. wierszowana legenda pt. Andreas, b─Öd─ůca dzie┼éem anonimowego autora, opowiada natomiast o skazaniu ┼Ťw. Andrzeja w Achai na ┼Ťmier─ç krzy┼╝ow─ů, zawieszeniu tego aposto┼éa na krzy┼╝u na jego w┼éasn─ů pro┼Ťb─Ö g┼éow─ů w dó┼é oraz o g┼éoszeniu przez ┼Ťw. Andrzeja jeszcze przed dwa dni wiary poganom.

  

 
powr´┐Żt
czytania na kazdy dzie˝ czytania na kazdy dzie˝
licznik odwiedzin:
473146
www.kepice.koszalin.opoka.org.pl / parafia.kepice.eu                                                                                                                                 design & hosting f-ski.pl