zaloguj

Zawartość tej strony wymaga nowszej wersji programu Adobe Flash Player.

Pobierz odtwarzacz Adobe Flash

> start



  Niedziela Palmowa

      M─Öki Pa┼äskiej
 




...................................................................
Wielki Tydzie┼ä - czas bezpo┼Ťrednio poprzedzaj─ůcy ┼Üwi─Öta Wielkanocne - wykszta┼éca┼é si─Ö w liturgii stopniowo. Pocz─ůtkowo sam post przed Wielkanoc─ů trwa┼é zaledwie 3 dni. Z czasem wprowadzono okres 40-dniowego postu - i wyró┼╝niono Wielki Tydzie┼ä. Na tre┼Ť─ç wydarze┼ä Wielkiego Tygodnia sk┼éadaj─ů si─Ö triumfalny wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy w Niedziel─Ö Palmow─ů, ostatnie dyskusje Chrystusa z Sanhedrynem w ┼Ťwi─ůtyni, przepowiednie Chrystusa o zburzeniu Jerozolimy i o ko┼äcu ┼Ťwiata, Ostatnia Wieczerza i M─Öka Pa┼äska, wreszcie chwalebne Zmartwychwstanie.


Obrz─Ödy liturgiczne tych dni s─ů tak wkomponowane, aby u┼éatwi─ç odtworzenie tych wypadków, bezpo┼Ťrednio zwi─ůzanych z tajemnic─ů odkupienia rodzaju ludzkiego, pobudzi─ç do refleksji i wielkiej wdzi─Öczno┼Ťci, doprowadzi─ç do pojednania si─Ö w sakramencie Pokuty, odnowi─ç w Ko┼Ťciele pierwotn─ů gorliwo┼Ť─ç w s┼éu┼╝bie Bo┼╝ej. Wielki Tydzie┼ä ma tak wysok─ů rang─Ö w liturgii Ko┼Ťcio┼éa, ┼╝e nie dopuszcza nawet uroczysto┼Ťci. Gdyby za┼Ť takie wypad┼éy, odk┼éada si─Ö je na czas po Wielkanocy i jej oktawie (np. uroczysto┼Ť─ç Zwiastowania).

Wielki Tydzie┼ä otwiera Niedziela Palmowa. Nazwa tego dnia pochodzi od wprowadzonego w XI w. zwyczaju ┼Ťwi─Öcenia palm. Liturgia bowiem wspomina uroczysty wjazd Jezusa do Jerozolimy, bezpo┼Ťrednio poprzedzaj─ůcy Jego M─Ök─Ö i ┼Ümier─ç na Krzy┼╝u. Witaj─ůce go t┼éumy rzuca┼éy na drog─Ö p┼éaszcze oraz ga┼é─ůzki, wo┼éaj─ůc: "Hosanna Synowi Dawidowemu". O uroczystym wje┼║dzie Pana Jezusa do Jerozolimy pisz─ů wszyscy czterej Ewangeli┼Ťci. Samo to ┼Ťwiadczy, jak wielk─ů rang─Ö przywi─ůzuj─ů do tego wydarzenia z ┼╝ycia Jezusa Chrystusa.
    

Liturgia Niedzieli Palmowej jest rozpi─Öta mi─Ödzy dwoma momentami: radosn─ů procesj─ů z palmami oraz czytaniem - jako Ewangelii - M─Öki Pa┼äskiej wed┼éug jednego z 3 Ewangelistów: Mateusza, Marka lub ┼üukasza (M─Ök─Ö Pa┼äsk─ů wg ┼Ťw. Jana czyta si─Ö podczas liturgii Wielkiego Pi─ůtku). W ten sposób Ko┼Ťció┼é podkre┼Ťla, ┼╝e triumf Chrystusa i Jego Ofiara s─ů ze sob─ů nierozerwalnie zwi─ůzane.

Bardziej uroczyste ni┼╝ zwykle rozpocz─Öcie Eucharystii ma swoj─ů wielowiekow─ů histori─Ö. W Jerozolimie ju┼╝ w IV w. patriarcha dosiada┼é o┼Ťlicy i otoczony raduj─ůcymi si─Ö t┼éumami wje┼╝d┼╝a┼é na niej z Góry Oliwnej do miasta. Zwyczaj ten wszed┼é w powszechn─ů praktyk─Ö na Zachodzie w wieku V i VI. Zwyczaj po┼Ťwi─Öcania palm wprowadzono do liturgii dopiero w wieku XI. A┼╝ do reformy z 1955 r. istnia┼é zwyczaj, ┼╝e celebrans wychodzi┼é w Niedziel─Ö Palmow─ů przed ko┼Ťció┼é, a bram─Ö ┼Ťwi─ůtyni zamykano. Kap┼éan uderza┼é w ni─ů krzy┼╝em trzykrotnie, wtedy dopiero brama otwiera┼éa si─Ö i kap┼éan z uczestnikami procesji wst─Öpowa┼é do wn─Ötrza ko┼Ťcio┼éa, aby odprawi─ç Msz─Ö ┼Ťwi─Öt─ů. Symbol ten mia┼é wiernym przypomina─ç, ┼╝e zamkni─Öte niebo zosta┼éo nam otworzone dzi─Öki zas┼éudze krzy┼╝owej ┼Ťmierci Chrystusa. Obecnie kap┼éan w Niedziel─Ö Palmow─ů nie przywdziewa szat pokutnych, fioletowych, jak to by┼éo w zwyczaju dot─ůd, ale czerwone. Procesja za┼Ť ma charakter triumfalny. Chrystus wkracza do ┼Ťwi─Ötego miasta jako jego Król i Pan, odbiera spontaniczny ho┼éd od mieszka┼äców Jerozolimy. Przez to Ko┼Ťció┼é chce podkre┼Ťli─ç, ┼╝e kiedy Chrystus Pan za kilka dni podejmie si─Ö tak okrutnej ┼Ťmierci, to jednak nigdy nie pozbawi si─Ö swojego majestatu królewskiego i prawa do panowania. Przez m─Ök─Ö za┼Ť swoj─ů i ┼Ťmier─ç to prawo jedynie umocni. Godno┼Ť─ç królewsk─ů Chrystusa Pana akcentuj─ů antyfony i pie┼Ťni, które ┼Ťpiewa si─Ö w czasie rozdawania palm i procesji.
    

W XI w. pojawi┼é si─Ö zwyczaj ┼Ťwi─Öcenia palm. Wierni przechowuj─ů je przez ca┼éy rok, aby w nast─Öpnym roku mog┼éy zosta─ç spalone na popió┼é, którym s─ů posypywane nasze g┼éowy w ┼Ürod─Ö Popielcow─ů. Na Kurpiach palmy dochodz─ů do wielko┼Ťci 2-3 metrów i s─ů zwykle pi─Öknie przystrojone w sztuczne kwiaty. Procesja z palmami jest z jednej strony upami─Ötnieniem wydarzenia sprzed wieków, z drugiej za┼Ť - naszym kroczeniem wraz z Chrystusem ku ofierze, któr─ů dzisiaj jest Msza ┼Ťwi─Öta. Og┼éaszaj─ůc Chrystusa Królem zgadzamy si─Ö w ten sposób na to, ┼╝e nasza droga do Ojca prowadzi zawsze przez krzy┼╝.
We W┼éoszech i w Hiszpanii w Wielkim Tygodniu urz─ůdza si─Ö przez 7 dni z niezwyk┼éym pietyzmem i okaza┼éo┼Ťci─ů procesje pasyjne. Po ulicach wielu miast przeci─ůgaj─ů procesje, zwane Passos. M─Ö┼╝czy┼║ni i kobiety, ubrani na czarno, cz─Östo z nasuni─Ötymi na g┼éow─Ö kapturami. Na balkonach ustawia si─Ö kwiaty, zapala si─Ö mnóstwo ┼Ťwiate┼éek, uplecionych misternie w barwne dywany. Przy ┼Ťwietle ┼Ťwiec i biciu dzwonów idzie d┼éugi pochód z niezliczonymi wizerunkami Chrystusa, Matki Bo┼╝ej i ┼Ťwi─Ötych.

W Polsce Niedziela Palmowa nosi┼éa tak┼╝e nazw─Ö Niedzieli Kwietnej, bo zwykle przypada w kwietniu, kiedy to pokazuj─ů si─Ö pierwsze kwiaty. W Niedziel─Ö Palmow─ů po sumie odbywa┼éy si─Ö w ko┼Ťcio┼éach przedstawienia pasyjne. Za czasów króla Zygmunta III istnia┼éy zrzeszenia aktorów-amatorów, którzy w roli Chrystusa, Kajfasza, Pi┼éata, Judasza itp. chodzili po miastach i wioskach i odtwarzali misterium m─Öki Pa┼äskiej. Najlepiej i najwystawniej organizowa┼éy ten rodzaj przedstawienia klasztory. Do dnia dzisiejszego pasyjne misteria ludowe odbywaj─ů si─Ö w ka┼╝dy Wielki Tydzie┼ä w Kalwarii Zebrzydowskiej.

Palmy w Polsce zast─Öpuj─ů cz─Östo ga┼é─ůzki wierzbowe z baziami. Po ich po┼Ťwi─Öceniu zatyka si─Ö je za krzy┼╝e i obrazy, by strzeg┼éy domu od nieszcz─Ö┼Ť─ç i zapewnia┼éy b┼éogos┼éawie┼ästwo Bo┼╝e. Wtykano tak┼╝e palmy na pola, aby Pan Bóg strzeg┼é zasiewów i plonów przed gradem, susz─ů i nadmiernym deszczem.
 

Poniedzia┼éek, wtorek i ┼Ťroda Wielkiego Tygodnia s─ů dniami szczególnie po┼Ťwi─Öconymi sakramentowi pojednania - nie wyró┼╝niaj─ů si─Ö niczym, je┼Ťli chodzi o liturgi─Ö. Niegdy┼Ť w Wielk─ů ┼Ürod─Ö kap┼éani w ko┼Ťcio┼éach odprawiali "Jutrzni─Ö". Dzisiaj ten zwyczaj mo┼╝na jeszcze spotka─ç ju┼╝ tylko w niektórych ko┼Ťcio┼éach. Na pami─ůtk─Ö ucieczki Aposto┼éów w czasie aresztowania Chrystusa gasi si─Ö po ka┼╝dym Psalmie jedn─ů ┼Ťwiec─Ö, a┼╝ zostaje jedna. T─Ö bierze si─Ö z lichtarza i zanosi za o┼étarz. Znika ┼Ťwiat┼éo, symbol Chrystusa, zamordowanego przez ludzi. Po pewnym czasie kleryk ze ┼Ťwiec─ů powraca zza o┼étarza na znak Zmartwychwstania. Wtedy kap┼éani uderzeniami w pulpity brewiarzem daj─ů zna─ç o trz─Ösieniu ziemi, jakie zaistnia┼éo przy tajemnicy wyj┼Ťcia z grobu Chrystusa.
 

Od Wielkiego Poniedzia┼éku do Wielkiej ┼Ürody w┼é─ůcznie Pan Jezus dzie┼ä sp─Ödza┼é w Jerozolimie i naucza┼é w ┼Ťwi─ůtyni, a na noc udawa┼é si─Ö do odleg┼éej o ok. 3 km Betanii, aby tam przenocowa─ç. Zapewne go┼Ťciny Jemu i Jego uceniom udziela┼é ┼üazarz w swoim domu - z wdzi─Öczno┼Ťci za niedawne wskrzeszenie go z grobu.
 
W Wielki Poniedzia┼éek w drodze do Jerozolimy Chrystus uczyni┼é usch┼éym figowe drzewo za to, ┼╝e nie znalaz┼é na nim owocu, a tylko same li┼Ťcie (Mt 21, 18-19; Mk 11, 12-14). Kiedy wszed┼é na plac ┼Ťwi─ůtyni i zobaczy┼é tam kupców z towarami i byd┼éem, wyp─Ödzi┼é ich stamt─ůd (Mt 21, 12-13; Mk 11, 15-19; ┼ük 19, 45-48).
 
W Wielki Wtorek Pan Jezus prowadzi┼é najgwa┼étowniejsze polemiki ze starszyzn─ů ┼╝ydowsk─ů, które zako┼äczy┼é wielokrotnym "biada", rzuconym na swoich zatwardzia┼éych wrogów (Mt 21, 20 - 23, 39; Mk 11, 27-32. 41; ┼ük 20, 9 - 21, 1). W wielkiej te┼╝ mowie eschatologicznej zapowiada ca┼ékowite zniszczenie Jerozolimy oraz koniec ┼Ťwiata, jaki zamknie dzieje ludzko┼Ťci (Mt 24, 1-41; Mk 13, 1-33; ┼ük 21, 5-34). Zapowie tak┼╝e powtórne swoje przyj┼Ťcie na ziemi─Ö w chwale (Mt 25, 31-46). W przypowie┼Ťci o roztropnym s┼éudze, o m─ůdrych i g┼éupich pannach i o talentach b─Ödzie nawo┼éywa┼é do czujno┼Ťci (Mt 24, 42-55. 30; Mk 13, 33-37; ┼ük 21, 34-36).
Wielka ┼Üroda ma bezpo┼Ťredni ju┼╝ kontakt z wydarzeniami Wielkiego Czwartku i Pi─ůtku. Sanhedryn na tajnej naradzie postanawia za wszelk─ů cen─Ö zg┼éadzi─ç Jezusa. Judasz ofiaruje Wielkiej Radzie ┼╗ydowskiej swoj─ů pomoc za srebrniki, przyrzekaj─ůc ┼Ťledzi─ç Chrystusa, a gdy b─Ödzie sam - zawiadomi o tym Sanhedryn (Mt 26, 1-16; Mk 14, 1-11; ┼ük 22, 1-6), aby Go mo┼╝na by┼éo pojma─ç.
 

Szczytem roku liturgicznego i Wielkiego Tygodnia jest ┼Üwi─Öte Triduum Paschalne M─Öki i Zmartwychwstania Pa┼äskiego. Obejmuje ono liturgi─Ö Mszy Wieczerzy Pa┼äskiej, sprawowan─ů wieczorem w Wielki Czwartek, wielkopi─ůtkow─ů liturgi─Ö M─Öki Pa┼äskiej oraz najbardziej uroczyst─ů i najpi─Ökniejsz─ů ze wszystkich liturgii Ko┼Ťcio┼éa - Wigili─Ö Paschaln─ů sprawowan─ů po zapadni─Öciu zmroku w Wielk─ů Sobot─Ö - w Wielk─ů Noc. Triduum ko┼äczy si─Ö wieczorem w Niedziel─Ö Zmartwychwstania.

brewiarz.pl
...

powr´┐Żt
czytania na kazdy dzie˝ czytania na kazdy dzie˝
licznik odwiedzin:
473620
www.kepice.koszalin.opoka.org.pl / parafia.kepice.eu                                                                                                                                 design & hosting f-ski.pl